HOMETP.HCM hướng tới mô hình đa cực Quy hoạch tổng thể thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm, với định hướng phát triển theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, đa tầng và đa lớp.
Mục tiêu của quy hoạch là tổ chức lại không gian phát triển, khai thác lợi thế riêng của từng khu vực, tăng cường liên kết vùng và tạo thêm các động lực tăng trưởng mới cho thành phố trong giai đoạn dài hạn.
Quy hoạch theo tư duy tổng thể, đồng bộ và dài hạn
Tại cuộc họp Hội đồng thẩm định Quy hoạch tổng thể TP.HCM thời kỳ 2025–2050, tầm nhìn 100 năm diễn ra ngày 12/10, Chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Văn Được yêu cầu tiếp tục rà soát và hoàn thiện đồ án theo hướng đồng bộ giữa các lĩnh vực và các cấp quy hoạch.
Theo lãnh đạo thành phố, quy hoạch cần vừa giải quyết những thách thức hiện hữu, vừa khai thác tốt hơn tiềm năng, lợi thế của TP.HCM, đồng thời tăng cường liên kết vùng để tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.
Hình thành 5 cực động lực phát triển
Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là việc tổ chức lại không gian phát triển theo 5 cực động lực có chức năng khác nhau, thay vì tiếp tục tập trung quá nhiều nguồn lực vào khu vực lõi truyền thống.
Theo phương án được trình bày, 5 cực động lực gồm:
- Cực lõi trung tâm quốc tế Sài Gòn – Chợ Lớn – Thủ Thiêm: tập trung vào tài chính quốc tế, quản trị, dịch vụ cao cấp và văn hóa sáng tạo.
- Cực đổi mới sáng tạo phía Đông: kết nối Thủ Đức – Tân Uyên – Long Thành, phát triển các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, nghiên cứu – phát triển và giáo dục đại học.
- Cực công nghiệp – logistics phía Bắc: gắn với hành lang Bình Dương – Bàu Bàng, hướng đến sản xuất tiên tiến và phân phối hàng hóa cấp vùng.
- Cực cảng biển – thương mại tự do – năng lượng phía Nam: kết nối Cần Giờ, Cái Mép – Thị Vải, Phú Mỹ, Long Sơn và Vũng Tàu.
- Cực kinh tế biển – du lịch: tập trung tại Vũng Tàu – Long Hải – Hồ Tràm, phát triển du lịch quốc tế, nghỉ dưỡng và các dịch vụ kinh tế đại dương.
Bên cạnh đó, dự thảo cũng đề xuất hình thành 5 trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản lý phát triển nhằm phân bổ lại dân cư, việc làm và hạ tầng xã hội, qua đó giảm áp lực tập trung quá mức vào khu vực trung tâm.
Hướng tới quy mô kinh tế lớn hơn trong các thập kỷ tới
Theo dự thảo, TP.HCM đặt mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng GRDP từ 10%/năm trở lên.
Đến năm 2030, quy mô GRDP được kỳ vọng đạt khoảng 200–225 tỷ USD, với GRDP bình quân đầu người tối thiểu 14.500 USD.
Đến năm 2045, quy mô GRDP được định hướng đạt khoảng 1.300–1.700 tỷ USD, bình quân đầu người khoảng 75.000 USD.
Các mục tiêu này được xây dựng trên nền tảng phát triển các ngành như công nghiệp công nghệ cao, logistics, tài chính quốc tế, kinh tế biển, du lịch, công nghiệp văn hóa, giáo dục, y tế và đổi mới sáng tạo.
Metro giữ vai trò trụ cột trong tổ chức không gian đô thị
Trong quy hoạch dài hạn, đường sắt đô thị được xác định là một trong những hạ tầng chủ đạo để tổ chức không gian thành phố theo mô hình TOD – phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng.
TP.HCM đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 200 km đường sắt đô thị vào năm 2030. Về dài hạn, mạng lưới được định hướng mở rộng lên khoảng 961 km Metro và 450 km đường sắt nhẹ, tàu điện mặt đất.
Việc phát triển mạng lưới giao thông công cộng quy mô lớn được kỳ vọng giúp thay đổi mô hình di chuyển, kết nối các cực tăng trưởng và hỗ trợ quá trình giãn dân, phân bố lại việc làm cũng như dịch vụ đô thị.
| Xem thêm: Hạ tầng và metro kéo giá đất đi lên: Khu vực nào đang hưởng lợi rõ nhất? |
Không gian đô thị được mở rộng theo nhiều lớp
Không chỉ tập trung vào hạ tầng trên mặt đất, TP.HCM còn định hướng khai thác đồng thời không gian ngầm, không gian biển, không gian tầm thấp và quỹ đất dự trữ dài hạn.
Song song đó, cách tiếp cận đối với bài toán ngập úng cũng được định hướng thay đổi, từ xử lý thụ động sang quản lý tổng hợp rủi ro ngập theo lưu vực, kết hợp các giải pháp trữ nước, tiêu thoát nước và phục hồi hệ sinh thái.
Quy hoạch phải gắn với khả năng triển khai thực tế
Tại cuộc họp thẩm định, đại diện các bộ, ngành Trung ương nhấn mạnh rằng quy hoạch cần bảo đảm tính thống nhất giữa quy hoạch thành phố với quy hoạch quốc gia, quy hoạch vùng và các quy hoạch ngành.
Đối với mô hình đa cực, đa trung tâm, các ý kiến đề nghị làm rõ vai trò và mối quan hệ giữa từng cực tăng trưởng, hệ thống đô thị, khu dân cư và các không gian phát triển, tránh tình trạng mở rộng dàn trải hoặc thiếu kết nối thực chất.
Bên cạnh đó, phát triển đô thị nén, tăng mật độ xây dựng và khai thác không gian ngầm cũng cần được cân đối với năng lực của hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, không gian xanh và điều kiện sinh thái.
Nếu thiếu sự đồng bộ, quá trình phát triển có thể tiếp tục tạo áp lực lên giao thông, cấp thoát nước, trường học, y tế và các dịch vụ thiết yếu. Báo Xây dựng
Những bài toán lớn cần được giải quyết song song
Lãnh đạo TP.HCM yêu cầu đồ án tiếp tục làm rõ các vấn đề lớn đang tác động trực tiếp đến chất lượng phát triển đô thị như:
- Ùn tắc giao thông
- Ngập úng
- Biến đổi khí hậu
- Nước biển dâng
- Nhu cầu tăng trưởng kinh tế ở mức cao
Các nội dung này cần được nghiên cứu theo hướng tổng thể và có giải pháp khả thi, thay vì xử lý riêng lẻ từng vấn đề.
Tầm nhìn 100 năm cần được cụ thể hóa thành lộ trình thực hiện
Theo kế hoạch, TP.HCM phấn đấu hoàn thiện đồ án để trình HĐND thành phố xem xét tại kỳ họp chuyên đề dự kiến cuối tháng 10/2026, trước khi triển khai các bước tiếp theo trong tháng 11/2026.
Quy hoạch với tầm nhìn 100 năm được kỳ vọng sẽ trở thành cơ sở quan trọng cho việc tổ chức không gian, quản lý phát triển và phân bổ nguồn lực của TP.HCM trong giai đoạn mới.
Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng vẫn phụ thuộc vào khả năng chuyển các định hướng chiến lược thành chỉ tiêu quản lý cụ thể, lộ trình đầu tư rõ ràng, cơ chế phối hợp hiệu quả và nguồn lực đủ mạnh để triển khai.
Nếu các yếu tố này được thực hiện đồng bộ, mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm có thể tạo ra một cấu trúc phát triển mới cho TP.HCM trong nhiều thập kỷ tới.